
„Idź na Motykę” – mówili… Ta trącąca sarkazmem formuła w przypadku dróg wspinaczkowych w Tatrach jest stwierdzeniem na miarę prawdy objawionej. Jeśli będziemy szukać satysfakcjonujących linii w niezbyt wysokim, lecz trzymającym klasę przedziale trudności, z pewnością nasz wybór padnie na jedną z Dróg Motyki. Raczej wcześniej niż później, bo liczne z nich to kursowe klasyki, a inne stanowią niebanalne opcje, na których zawieszamy oko, lustrując niektóre z pięknych tatrzańskich ścian.

Widok z grani pod szczytem Wielkiej Szarpanej Turni na końcówce Drogi Motyki
Urodzony w 1906 roku w Zakopanem Stanisław Motyka to znacząca postać międzywojennego pokolenia taterników. Zresztą nie tylko w tej dziedzinie okazał się wybitny, bo jak sporo zakopiańskich wspinaczy z tego okresu, był też aktywny i odnosił sukcesy na innych polach – głównie związanych ze sportem. W latach 1927–33 zdobywał mistrzostwa i wicemistrzostwa Polski w sztafecie narciarskiej 5 × 10 km, a w 1928 roku zajął 24. miejsce w kombinacji norweskiej na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Sankt Moritz. Po zakończeniu startów w zawodach, wymuszonym kontuzją odniesioną w wyniku upadku na Wielkiej Krokwi, poświęcił się swojej narciarskiej pasji w bardziej przygodowej i wytrzymałościowej formie. „Miał na koncie długie rajdy narciarskie w świetnym tempie” – wspomina Witold H. Paryski.

Stanisław Motyka; fot. archiwum
Tym stwierdzeniem nestor polskiego piśmiennictwa o Tatrach i Podhalu mógłby spokojnie scharakteryzować postawę typową dla współczesnego atlety górskiego, poszukującego wyzwań spod znaku „dłużej, dalej, szybciej”. Dobrym przykładem jest jedno z bardziej imponujących osiągnięć Stanisława Motyki, czyli przejście na nartach w ciągu 16 godzin trasy: Pięć Stawów Polskich – Opalone – Morskie Oko – Wrota Chałubińskiego – Ciemne Smreczyny – Wielka Kopa Koprowa – Cicha Dolina – Tomanowa Przełęcz – Czerwone Wierchy – Zakopane. Ta wymagająca wyrypa, zrealizowana 7 kwietnia 1926 roku, nawet dzisiaj może być sporym wyzwaniem skiturowym, a przecież w kwestii sprzętu jesteśmy w innej rzeczywistości. Również w dziedzinie określanej obecnie jako skialpinizm Motyka okazał się prawdziwym prekursorem, zjeżdżając na nartach z Przełęczy Waga do Doliny Ciężkiej.
Warto także docenić kolejny „rekord” Stanisława. Otóż w 1937 roku został on pierwszym przewodnikiem tatrzańskim bez góralskiego pochodzenia. Swoją drogą to intrygujące, że niemal pod koniec II Rzeczpospolitej fakt ten mógł stanowić novum.
Wróćmy jednak do interesujących nas kwestii związanych z taternictwem. Motyka z pewnością był wyjątkowym wspinaczem. Potrafił wyszukiwać bardzo ciekawe i eleganckie drogi na większości ścian po obu stronach granicy. Za te właśnie przymioty nazywany był „estetą skały”… A pokonując jedną z jego kilkudziesięciu autorskich linii, na pewno sami odczujemy, skąd wzięło się to określenie.

Początek Drogi Motyki na Małym Lodowym Szczycie
PIĘKNO I EKSPLORACJA
Swoją działalnością Motyka wpłynął znacząco na rozwój taternictwa, bo poza powtórzeniem sporej liczby najtrudniejszych dróg (niektórych wiele razy jako instruktor) poprowadził też w Tatrach około 50 nowych linii. Wspinał się w sposób lekki i elegancki – jakby nie napotykał żadnych trudności. Swoje drogi wytyczał najczęściej w litej skale, szukając formacji zapewniających wysokie wrażenia estetyczne – stąd też jego najlepsze linie należą do grona ponadczasowych klasyków. Poza nastawieniem na piękno wspinania nie stronił również od wyzwań eksploracyjnych, polegających na pierwszych przejściach trudnych ścian (jak opisanych poniżej Małego Kołowego lub Wschodniego Szczytu Żelaznych Wrót) czy tworzeniu ciekawych wariantów, na przykład słynnego i kontrowersyjnego ówcześnie trawersu południowej ściany Zamarłej Turni – przechodzonego obecnie bardzo często w ramach kombinacji Festiwal Granitu – albo popularnego wariantu Wschodniego Uskoku na Zadnim Mnichu.
Poza proponowanymi niżej wspinaczkami letnimi – zaledwie kilkoma z długiej listy ambitnych i godnych polecenia – wiele dróg Motyki należy również do grona zimowych klasyków, jak na przykład ta na wschodniej ścianie Wysokiej lub wschodniej ścianie Łomnicy.

Końcówka Drogi Motyki na Ostrym Szczycie
CO WYRÓŻNIA DROGI MOTYKI?
Wśród kilku podstawowych cech chrakteryzujących drogi Stanisława Motyki na pewno należy docenić:
Tekst i zdjęcia / ANDRZEJ FICEK
* * *
Więcej przeczytasz w 304 (3/2026) numerze Magazynu GÓRY, a dokładne foto-topo i szczegółowe opisy dróg, znajdziesz w przewodniku Tatry. Najpiękniejsze letnie drogi wspinaczkowe, autorstwa Andrzeja Ficka i Andrzeja Marcisza.
GÓRY (czasopismo oraz e-book) można kupić w naszej księgarni Książki Gór > link
