WYCIECZKI NARCIARSKIE W KARPATACH WSCHODNICH cz. 1

Artykuł jest pierwszym odcinkiem cyklu, opisującego karpackie ski-tury. Podaję w nim informacje, które mają ogólniejszy charakter, tzn. dotyczą więcej niż jednego opisywanego regionu. Opisywane tereny leżą na terenie Ukrainy i Rumunii.

Ukraina

Dojazd z Polski

Najlepiej dojechać samochodem przez przejście graniczne w Krościenku. Uwaga: jest to przejście wyłącznie drogowe i kolejowe, zamknięte dla ruchu pieszego. Ceny benzyny na Ukrainie są bajecznie niskie, np. w marcu 2005 ok. 1,6 PLN/l, w kwietniu 2005 2,1 PLN/l. Wjazd do tego paliwowego eldorado, które przyciąga ponadto niskimi cenami papierosów i alkoholu, utrudniają permanentne korki na przejściu granicznym. Czas oczekiwania waha się od kilku do kilkunastu godzin. Służby graniczne i celne obu krajów pracują z umiarkowanym pośpiechem, bowiem kolejka pojazdów ciągnie się nieprzerwanie przez 24 godz. na dobę. Na okoliczność korzystania z tego przejścia należy zaplanować dodatkowe dni w kalendarium planowanego wyjazdu. Inną możliwością, choć niekoniecznie lepszą, jest skorzystanie z przejścia w Medyce.

Turystyka narciarska

Zima łaskawie ukrywa pod śniegiem rany, które zadano górom, leżącym na terenie byłego ZSSR, przez układanie podziemnych rurociągów i instalacji militarnych. Połonina Borżawa, Połonina Czerwona, Bieszczady Wsch. dają liczne i przykre tego przykłady.
Na połoninach zakarpackich górna granica lasu przebiega na wysokości 1000 – 1100 m n.p.m. Stwarza to znakomite możliwości dla ski-tur – mimo stosunkowo małych wysokości bezwzględnych – ale równocześnie stwarza niebezpieczeństwo lawin. Doświadczenie i rozwaga są bardzo pożądane – nikt tu bowiem nie ogłasza stopnia zagrożenia lawinowego! Na miejscowe pogotowie górskie lepiej nie liczyć. Zalecane jest zabieranie ze sobą podstawowego zestawu do poszukiwań zasypanych (detektor – łopatka – sonda).
Kilkudniowe wycieczki najlepiej realizować, planując biwaki w namiocie. Można spotkać się z próbami wyegzekwowania przez miejscowe władze zasady zgłaszania planowanej tury. Najlepiej tego unikać (ryzyko odmowy udzielenia zgody jest wysokie) i nie rozgłaszać, jakie ma się plany.

Informacje praktyczne

1. Dla Ukraińców w kontaktach z obcokrajowcami podstawową walutą jest dolar amerykański (koniecznie z nowej edycji – duże podobizny prezydentów), a pomocniczą hrywnia ukraińska.
2. Ceny przejazdów w komunikacji publicznej są niskie, ale na niektórych trasach autobusy jeżdżą raz na dobę.
3. Czas miejscowy różni się od czasu polskiego o 1 godz. do przodu, czas oficjalny (kijowski) o 2 godz. Czasy odjazdów środków komunikacji publicznej podawane są wg czasu kijowskiego.
4. Ceny żywności są porównywalne z polskimi, ale nie należy liczyć na nabycie wyrafinowanej turystycznej żywności (koncentraty, liofilizaty, konserwy mięsne itp.). Lepiej przywieźć ją z Polski. Wędliny (nawet te z górnej półki cenowej) mogą być niesmaczne. Pieczywo jest OK, sery twarde – różnie.
5. Korzystanie z restauracji jest tańsze niż przygotowywanie posiłków z żywności przywiezionej z kraju.
6. Zgodzenie przygodnego kierowcy (np. we wsi) jest dobrym i skutecznym sposobem na szybki i wcale niedrogi transport ludzi i sprzętu, szczególnie przy powrotach z gór do bazy.
7. Wykonanie skutecznego połączenia telefonicznego wymaga skomplikowanej wiedzy. Szczegółowe instrukcje na stronie http://www.suputnyk.site.pl. Tu podaję tylko ogólne zasady:
a. kierunkowy Ukrainy to + 380, nie +38!
b. przy połączeniach istotne jest w konstrukcji numeru czy dzwonimy do abonenta na terenie tego samego województwa (obłasti) czy nie:
- w przypadku różnych województw numer ma być zawsze dziesięciocyfrowy, wolne miejsca pomiędzy numerem województwa a numerem abonenta wypełniamy cyfrą „2” w wymaganej ilości;
- w przypadku tego samego województwa numer województwa zastępujemy „2”;
c. rolę polskiego kierunkowego „0” spełnia „8”.
Numery służb ratunkowych: Straż Pożarna – 01, Policja – 02, Pogotowie Ratunkowe – 03.

1. POŁONINA BORŻAWA

obszar geograficzny: Karpaty
prowincja: Karpaty Południowo-Wschodnie
podprowincja: Zewnętrzne Karpaty Południowo-Wschodnie
makroregion: Beskidy Wschodnie – Beskidy Połonińskie
mezoregion: Połonina Borżawa

Bibliografia

Henryk Gąsiorowski, Przewodnik po Beskidach Wschodnich, tom pierwszy część I Bieszczady, Lwów-Warszawa 1935.

Mapy

Przeglądowe: polska 1 : 300 000 Ruś Zakarpacka, wyd. Π Kartografia, Warszawa 1996; radziecka bez podz. mapa województwa (obłasti) zakarpackiego dostępna pod adresem http://www.infoukes.com/ua-maps w postaci scanów o niskiej rozdzielczości – trudno osiągalna w papierowym oryginale.
Szczegółowe: austriacka C-K WIG 1 : 75 000, arkusze Swalawa (cz. aktualizacja 1913), Horinczów (cz. aktualizacja 1907), reedycja z aktualizacją wyd. Π Kartografia, Warszawa 2001; polska WIG 1:100 000 arkusz Seneczów (1937), reedycja z aktualizacją wyd. Π Kartografia, Warszawa 2001; radziecka wojskowa 1:100.000 arkusze Wołowiec (1992), Dołhe (1991) i Miżgiria (1977) dostępna pod adresem http://info.poehali.com w postaci scanów o niskiej rozdzielczości – b. trudno osiągalna w papierowym oryginale.

Położenie

Połonina Borżawa (spotyka się też Borszawa) jest jedną z czterech połonin zakarpackich, położonych na pd. od głównego wododziału karpackiego, drugą z kolei, licząc od zach. Pozostałe to Połonina Równa, Połonina Czerwona i Świdowiec. Pas ten ciągnie się równolegle do pasa Beskidów Lesistych (Bieszczadów Zachodnich, Bieszczadów Wschodnich i Gorganów).

Granice

Borżawa od Połoniny Równej oddzielona jest przełomem Latorycy, od Połoniny Czerwonej przełomem Terebli, od Bieszczadów Wschodnich przełęczą Podobiec (785 m n.p.m.), od Gorganów przełęczą 836 m n.p.m., od Wielkiego Działu (Bużory) przełęczą 365 m n.p.m. i od Gór Sewluskich (Tupy) przełęczą 293 m n.p.m. W przybliżeniu jest to ok. 700 km2, a więc obszar prawie równy obszarowi Tatr. Spotyka się też częściowo inne określenie granic – na zach. jest nią przełęcz Rozdziele (Uklińska) (562 m n.p.m.), na wsch. dolina Riki (Wielkiej Agi).

Opis

Borżawę można podzielić na trzy mikroregiony: Grupę Stoha, Połoninę Kuk i Grupę Ciapesu (Tyapesu). Miejsca podziału wyznacza przełęcz Przysłop (942 m n.p.m.) i przełom Riki. Spotyka się też inne podziały – Grupę Ciapesu zalicza się do Połoniny Czerwonej.

Cały artykuł dostępny w  Górach, nr 12-01 (139-140) grudzień-styczeń 2005/2006

Tekst i zdjęcia: Jacek Radosław Bilski